Autor: Marta Handzlik
Czy należy mi się odprawa emerytalna, czy nie uległa przedawnieniu? W 1998 roku dostałam emeryturę EWK, w 2000 r. został rozwiązany stosunek pracy na jeden dzień, ponownie mnie zatrudniono na tych samych warunkach, jednocześnie wymuszono ode mnie napisanie oświadczenia, że zrzekam się odsetek od niewypłaconej odprawy emerytalnej. W 2015 r. został rozwiązany stosunek pracy z winy pracodawcy. W 2013 osiągnęłam wiek emerytalny. Pracodawca twierdzi, że nie należy mi się odprawa z powodu przedawnienia. Co o tym mówi prawo?
Zgodnie z art. 921 ustawy Kodeks pracy „pracownikowi warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia”.
Przepis ten wskazuje, że pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Należy jednak pamiętać, że pracownik, który odprawę taką otrzymał, nie może ponownie nabyć do niej prawa.
Jeśli więc rozwiąże stosunek pracy w związku z przejściem na emeryturę – to w tym momencie nabędzie do niej prawo. Nie ma przy tym znaczenia, czy już następnego dnia zostanie zatrudniony na poprzednim stanowisku. Spełnił bowiem warunek rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę. Przepisy Kodeksu pracy nie stanowią, że między przejściem na emeryturę a ponownym zatrudnieniem powinna wystąpić widoczna przerwa w zatrudnieniu.
Odprawa emerytalna staje się wymagalna w dacie rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem pracownika na rentę lub emeryturę. Tak wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z 9 kwietnia 1998 r. (sygn. akt I PKN 508/97, OSNP 1999/8/267), stwierdzając, że „roszczenie o zapłatę odprawy emerytalnej jest wymagalne od dnia rozwiązania stosunku pracy także wtedy, gdy orzeczenie przyznające emeryturę zostało wydane później”.
Od daty rozwiązania stosunku pracy rozpoczyna biec przedawnienie, co oznacza, że prawo do odprawy emerytalnej przedawnia się już po upływie 3 lat od dnia rozwiązania stosunku pracy.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 września 1988 r., sygn. akt I PRN 30/88 (OSPiKA 1991 z. 3, poz.111) stwierdził, że „pracownik, który, pomimo ustalonego prawa do renty (emerytury) podejmuje wykonywanie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, uzyskuje wszelkie uprawnienia związane ze stosunkiem pracy i traci status rencisty (emeryta), jeżeli na skutek zatrudnienia jego prawo do renty (emerytury) ulega zawieszeniu. Gdy więc rozwiąże stosunek pracy – co powoduje ustanie zawieszenie prawa do renty (emerytury) i wznowienie jej wypłaty – uzyskuje prawo do odprawy pieniężnej uzależnionej od przejścia na emeryturę lub rentę, jeżeli poprzednio odprawa taka mu nie przysługiwała”.
„Pracownik nabywa prawo do odprawy, jeżeli wprawdzie przed podjęciem pracy w danym zakładzie uzyskał już status emeryta, ale na skutek podjęcia zatrudnienia w pełnym rozmiarze, nie korzystał ze świadczenia wobec jego zawieszenia, a następnie po rozwiązaniu stosunku pracy ponownie przeszedł na emeryturę” (wyroki SN z dnia 2 października 1990 r., sygn. akt I PR 283/90, I PR 285/90, uchwała z dnia 20 lipca 1991 r., akt I PZP 30/91, OSNCP 1992, z. 3, poz. 44).
Podsumowując – skoro otrzymywała już Pani emeryturę z EWK, a potem na jeden dzień rozwiązała Pani stosunek pracy, to wówczas nabyła Pani prawo do odprawy emerytalnej. Stało się to więc w 2000 roku i nie ma znaczenia, że potem znowu Pani została zatrudniona na poprzednim stanowisku. Wobec tego prawo do dochodzenia roszczeń związanych z odprawą przedawniło się z uwagi na upływ 3 lat od dnia nabycia do niej prawa.
Zobacz również: Emerytura kolejowa
Pan Jan – Przerwa w zatrudnieniu a ponowne nabycie prawa do odprawy
Pan Jan pracował w zakładzie X od 1980 roku. W 2010 roku osiągnął wiek emerytalny i przeszedł na emeryturę, pobierając jednocześnie odprawę emerytalną. Po miesiącu jednak zdecydował się wrócić do pracy w tym samym zakładzie na pół etatu. W 2023 roku pan Jan ostatecznie zakończył pracę. Czy przysługuje mu kolejna odprawa? Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, jeżeli po przejściu na emeryturę i pobraniu odprawy pracownik podejmuje zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy, a następnie ponownie rozwiązuje stosunek pracy, nabywa prawo do ponownej odprawy, pod warunkiem, że poprzednio odprawa taka mu nie przysługiwała w związku z tym ponownym przejściem na emeryturę. W przypadku pracy na pół etatu, sytuacja może być interpretowana różnie i wymaga indywidualnej analizy. Kluczowe jest, czy w okresie ponownego zatrudnienia, świadczenie emerytalne było zawieszone.
Pani Anna – Długotrwałe zatrudnienie po nabyciu uprawnień emerytalnych
Pani Anna nabyła uprawnienia emerytalne w 2005 roku, ale kontynuowała pracę w firmie Y do 2020 roku, nie składając wniosku o emeryturę i nie pobierając odprawy. Dopiero w 2020 roku zdecydowała się zakończyć aktywność zawodową i przejść na emeryturę. Czy w tej sytuacji przysługuje jej odprawa? Tak, w tym przypadku, mimo że uprawnienia emerytalne nabyła wcześniej, prawo do odprawy powstało w momencie rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę w 2020 roku. Okres przedawnienia zaczyna biec od tej daty.
Pan Piotr – Rozwiązanie stosunku pracy a ponowne zatrudnienie po krótkim czasie
Pan Piotr pracował w firmie Z i w 2018 roku osiągnął wiek emerytalny. Został zwolniony z pracy z powodu likwidacji stanowiska, otrzymał odprawę emerytalną. Następnego dnia został ponownie zatrudniony w tej samej firmie na innym stanowisku. W 2023 roku pan Piotr ponownie rozwiązał umowę o pracę. Czy przysługuje mu kolejna odprawa? W tym przypadku, mimo krótkiej przerwy między rozwiązaniem a ponownym nawiązaniem stosunku pracy, prawo do odprawy powstało w momencie pierwszego rozwiązania umowy w związku z przejściem na emeryturę w 2018 roku. Ponowne zatrudnienie nie generuje ponownego prawa do odprawy z tego samego tytułu, chyba że w okresie ponownego zatrudnienia, świadczenie emerytalne było zawieszone.
Prawo do odprawy emerytalnej powstaje w momencie rozwiązania stosunku pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę. Roszczenie o jej wypłatę przedawnia się po 3 latach od tego zdarzenia. Ponowne zatrudnienie po przejściu na emeryturę, nawet bezpośrednio po rozwiązaniu poprzedniego stosunku pracy, co do zasady nie generuje ponownego prawa do odprawy z tego samego tytułu, chyba że w okresie ponownego zatrudnienia świadczenie emerytalne było zawieszone. Każdy przypadek należy analizować indywidualnie, a w razie wątpliwości skonsultować się z prawnikiem.
1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1998 r. sygn. akt I PKN 508/97
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 września 1988 r., sygn. akt I PRN 30/88
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1990 r., sygn. akt I PR 283/90
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 1991 r., akt I PZP 30/91
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika